Lồi đĩa đệm L5 S1 là gì? Nguy hiểm không? Cách điều trị

Lồi đĩa đệm L5 S1 thường là kết quả của chấn thương hoặc một quá trình lão hóa tự nhiên của cột sống làm ảnh hưởng đến đốt sống L5 S1. Bệnh xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm bị nén dẫn đến thoát vị nhưng vẫn nằm trong bao xơ. Lúc này nhân nhầy có xu hướng lồi ra phía sau làm kích thích dây thần kinh và những mạch máu xung quanh. Từ đó gây đau đau nhức, tê bì và tăng nguy cơ thoát vị đĩa đệm.

Lồi đĩa đệm L5 S1
Lồi đĩa đệm L5 S1 xảy ra khi nhân nhầy bên trong đĩa đệm L5 S1 bị đè nén dẫn đến thoát vị nhưng vẫn nằm trong bao xơ

Lồi đĩa đệm L5 S1 là gì?

Đĩa đệm L5 S1 là một phần quan trọng của cột sống thắt lưng, nằm ở đoạn xương thấp nhất của cột sống người, giữa L5 (đốt sống lưng thứ 5) và S1 (đốt xương cùng thứ nhất). Vị trí này chịu sức ép từ sự chuyển động của nhiều phía (xoay, cúi, ưỡn, nghiêng, khom người…) và trọng lực của phần trên cơ thể. Chính vì thế đĩa đệm L5 S1 rất dễ bị tổn thương, phồng lồi đĩa đệm và thoái hóa sớm.

Lồi đĩa đệm L5 S1 được xem là giai đoạn đầu của bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L5 S1. Bệnh thể hiện cho tình trạng phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm L5 S1 bị nén và thoát vị nhưng vẫn nằm trong bao xơ. Lúc này nhân nhầy có xu hướng lồi ra phía sau dẫn đến kích thích dây thần kinh và những mạch máu xung quanh. Từ đó cản trở quá trình lưu thông máu, gây đau đau nhức và hạn chế khả năng vận động.

Bệnh chủ yếu xảy ra do chấn thương cột sống sau tai nạn và quá tình lão hóa tự nhiên của cơ thể khiến vòng sợi suy yếu, đĩa đệm bị hao mòn. Nếu được phát hiện sớm và chữa trị đúng cách lồi đĩa đệm L5 S1 và các triệu chứng có thể nhanh chóng thuyên giảm. Ngược lại, bệnh sẽ phát triển dẫn đến thoát vị đĩa đệm hoàn toàn (bao xơ rách, nhân nhầy thoát ra ngoài).

Lồi đĩa đệm L5 S1 do đâu?

Lồi đĩa đệm L5 S1 xảy ra do nhiều nguyên nhân. Trong đó phần lớn các trường hợp xảy ra do chấn thương và quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể.

  • Chấn thương: Lồi đĩa đệm L5 S1 thường xảy ra sau một chấn thương do té ngã, tai nạn lao động hoặc thể thao. Cụ thể sự va đập mạnh, chấn thương làm tổn thương đĩa đệm và bao xơ, khiến vòng sợi suy yếu và không giữ được trạng thái ổn định của nhân nhầy bên trong. Ngoài ra chấn thương cũng có thể làm mất tính ổn định hoặc tạo ra sự sai lệch của cột sống khiến phần nhân nhầy bị chèn ép, đẩy ra ngoài nhưng vẫn nằm trong bao xơ.
  • Quá trình lão hóa: Quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể khiến cột sống bị thoái hóa. Đồng thời làm suy yếu, mất tính đàn hồi của đĩa đệm và bao xơ dẫn đến phồng lồi đĩa đệm.
Quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể khiến cột sống bị thoái hóa dẫn đến lồi đĩa đệm L5 S1
Quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể khiến cột sống, đĩa đệm và bao xơ bị thoái hóa dẫn đến lồi đĩa đệm L5 S1

Một số nguyên nhân thường gặp khác:

  • Duy trì tư thế sai: Duy trì tư thế sai trong sinh hoạt (ngồi cong vẹo cột sống, mang vật nặng/ vật cồng kềnh không đúng tư thế…) sẽ làm mất tính ổn định của cột sống và đĩa đệm. Từ đó gây ra tình trạng lồi đĩa đệm. Tình trạng này dễ xảy ra ở đĩa đệm L5 S1 so với những vị trí khác.
  • Vận động gắng sức: Đĩa đệm L5 S1 dễ bị tổn thương ở những người vận động gắng sức, thường xuyên mang vác vật nặng do vị trí này chịu nhiều áp lực từ trọng lượng.

Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố nguy cơ dưới đây sẽ làm tăng nguy cơ lồi đĩa đệm L5 S1:

  • Thừa cân béo phì: Đĩa đệm L5 S1 chịu nhiều áp lực hơn khi có trọng lượng dư thừa. Từ đó làm tăng nguy cơ lồi đĩa đệm.
  • Tuổi cao: Nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn ở những người có độ tuổi trên 60 do quá trình lão hóa tự nhiên.
  • Người lao động nặng: Những người lao động nặng, thường xuyên mang vác hoặc tạo nhiều áp lực ở lưng sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với thông thường.

Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết lồi đĩa đệm L5 S1

Ở giai đoạn khởi phát, tình trạng phồng lồi đĩa đệm L5 S1 gây ra những triệu chứng không rõ rệt hoặc nhẹ và chỉ thoáng qua. Đôi khi các triệu chứng có thể tự giảm và tái phát trong thời gian ngắn. Tuy nhiên sau một thời gian tiến triển, các triệu chứng thường đa dạng và có mức độ nghiêm trọng hơn.

Để nhận biết tình trạng lồi đĩa đệm L5 S1, người bệnh có thể dựa vào những triệu chứng và dấu hiệu sau:

  • Đau thắt lưng, đau nhiều hơn ở vị trí có đĩa đệm tổn thương
  • Đau lan rộng xuống mông và đùi
  • Đau nhói như điện giật khi ấn vào đĩa đệm tổn thương
  • Đau nhức nhiều hơn khi có yếu tố tác động như va chạm, mang vác vật nặng, cúi xuống, xoay người…
  • Cơn đau có thể thuyên giảm khi nằm nghiêng và nghỉ ngơi
  • Xuất hiện cơ co thắt ở lưng
  • Xuất hiện cảm giác tê bì như kiến bò từ vị trí tổn thương xuống chân
  • Giảm khả năng vận động hoặc tê liệt từ vùng thắt lưng xuống chi dưới (chỉ xảy ra ở trường hợp nặng và có kích thích dây thần kinh)
  • Gặp nhiều khó khăn khi di chuyển hoặc khi cúi người
  • Khả năng phối hợp các chi bị suy giảm

Nếu lồi đĩa đệm L5 S1 là dấu hiệu thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng giai đoạn đầu, người bệnh có thể gặp thêm nhiều biểu hiện nghiêm trọng khác, bao gồm:

  • Yếu cơ
  • Đau dây thần kinh hông (đau từ vùng thắt lưng xuống một hoặc hai bên chân)
  • Ngứa ran
  • Rối loạn cơ vòng. Cụ thể như rối loạn cương dương, tiểu tiện không tự chủ…
  • Rối loạn kiểm soát ruột và bàng quang
Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết lồi đĩa đệm L5 S1
Bệnh nhân bị lồi đĩa đệm L5 S1 có cảm giác đau nhức ở thắt lưng lan rộng xuống mông và đùi

Lồi đĩa đệm L5 S1 có nguy hiểm không?

Lồi đĩa đệm L5 S1 thường không nguy hiểm. Bệnh và các triệu chứng có thể nhanh chóng qua đi nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Tuy nhiên phần lớn các trường hợp được chẩn đoán muộn. Thường chẩn đoán sau khi bệnh tiến triển và có các triệu chứng nghiêm trọng.

Đối với trường hợp nặng và có dây thần kinh bị kích thích, quá trình điều trị thường khó khăn. Ngoài ra bệnh nhân sẽ có nguy cơ đối mặt với nhiều tình trạng nghiêm trọng sau:

  • Thoát vị đĩa đệm
  • Đau thần kinh tọa
  • Đau lưng mãn tính
  • Tê liệt và mất hoàn toàn khả năng vận động
  • Bại liệt

Chẩn đoán lồi đĩa đệm L5 S1

Để chẩn đoán lồi đĩa đệm L5 S1, người bệnh sẽ được kiểm tra chấn thương, bệnh sử, vị trí, mức độ đau nhức và những biểu hiện đi kèm. Ngoài ra bác sĩ có thể quan sát kết hợp sử dụng tay sờ nắn hoặc tạo áp lực lên cột sống. Điều này giúp đánh giá tổn thương và mức độ nhạy cảm của đĩa đệm.

Bệnh nhân cũng có thể được kiểm tra thể chất và xét nghiệm hình ảnh để rõ hơn về tổn thương, xác đúng bệnh lý, số lượng đĩa đệm bị ảnh hưởng và đánh giá mức độ nghiêm trọng. Những kiểm tra đánh giá và xét nghiệm thường được chỉ định:

  • Kiểm tra phản xạ: Kiểm tra phản xạ cho phép bác sĩ đánh giá mức độ kích ứng rễ thần kinh. Đối với lồi đĩa đệm L5 S1, bác sĩ sẽ gõ vào một vị trí cụ thể của chân để quan sát phản ứng.
  • Kiểm tra sức cơ: Người bệnh được yêu cầu đưa chân về phía trước hoặc sang một bên. Sau đó quan sát tình trạng teo cơ, run hoặc những cử động bất thường nếu sức mạnh và bị ảnh hưởng.
  • Kiểm tra khả năng vận động: Kiểm tra khả năng vận động có thể giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh. Thông thường người bệnh sẽ được yêu cầu đi lại, nâng chân, thực hiện những chuyển động liên quan đến thắt lưng…
  • Chụp X-quang: Kỹ thuật này được dùng để phân biệt lồi đĩa đệm với gai cột sống làm kích tích các dây thần kinh.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT): Tiến hành chụp CT theo chỉ định có thể kiểm tra và đánh giá những tổn thương ở đĩa đệm và cột sống. Từ đó xác định chính xác vị trí, các đĩa đệm bị ảnh hưởng và những tổn thương đang gặp phải.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chụp MRI cột sống tạo ra hình ảnh chi tiết về cấu trúc cột sống, dây thần kinh, dây chằng, mạch máu. Điều này giúp xác định đĩa đệm hoặc/ và mô mềm bị tổn thương, đánh giá mức độ thoát vị đĩa đệm và những khối u nếu có. Ngoài ra hình ảnh MRI còn giúp kiểm tra hydrat hóa kết cấu, độ dày và sự liên kết giữa những đĩa đệm.
Chẩn đoán lồi đĩa đệm L5 S1
Chẩn đoán lồi đĩa đệm L5 S1 dựa trên những biểu hiện lâm sàng, độ nhạy cảm và xét nghiệm hình ảnh

Lồi đĩa đệm L5 S1 được điều trị như thế nào?

Đối với những trường hợp nhẹ, lồi đĩa đệm L5 S1 không gây kích ứng dây thần kinh, bệnh nhân sẽ được hướng dẫn nghỉ ngơi kết hợp dùng thuốc giảm đau và vật lý trị liệu làm co nhân nhầy. Đối với những trường hợp nặng hơn, tiêm ngoài màng cứng và phương pháp phẫu thuật có thể được chỉ định.

1. Nghỉ ngơi

Bệnh nhân bị lồi đĩa đệm L5 S1 được khuyên nghỉ ngơi từ 3 – 7 ngày tùy theo mức độ nghiêm trọng. Trong thời gian nghỉ ngơi cần duy trì các tư thế vận động nhẹ nhàng (sau 1 – 2 ngày nghỉ ngơi hoàn toàn), nằm nghiêng sang trái/ phải. Lưu ý liên tục đổi tư thế nghỉ ngơi và ngủ để hạn chế tăng áp lực lên một bên dẫn đến đau nhức. Nghỉ ngơi giúp cơ thể và cột sống có thời gian phục hồi, giảm sưng và đau nhức.

Nếu đau nặng hoặc khó chịu kéo dài, người bệnh cần tránh ngồi/ đứng lâu, không nên thực hiện động tác cúi người hoặc xoay lưng. Đồng thời không tập thể dục hay đi lại nhiều. Ngoài ra trong suốt thời gian điều trị lồi đĩa đệm L5 S1, bệnh nhân cần tránh mang vác vật nặng, làm việc gắng sức hoặc thực hiện tư thế sai trong sinh hoạt.

Nghỉ ngơi
Nghỉ ngơi giúp cơ thể và cột sống có thời gian phục hồi, giảm sưng và làm dịu cảm giác đau nhức

2. Sử dụng nhiệt

Trong khi nghỉ người bệnh có thể áp dụng biện pháp chườm nóng hoặc chườm lạnh để giảm đau và khó chịu do lồi đĩa đệm L5 S1.

  • Chườm lạnh

Biện pháp này có tác dụng giảm đau và ngăn viêm tiến triển. Ngoài ra sử dụng nhiệt độ thấp còn giúp co mạch, hạn chế lượng máu lưu thông tại khu vực tổn thương. Từ đó giúp cải thiện tình trạng sưng nóng.

Để chườm lạnh, người bệnh chỉ cần sử dụng một túi đá áp lên vùng lưng đau trong 15 phút, mỗi ngày 3 lần.

  • Chườm ấm

Để giảm đau và khó chịu, hãy dùng một chiếc khăn ấm hoặc chai thủy tinh/ túi chườm chứa nước ấm đặt lên vùng lưng đau trong 20 phút, mỗi ngày 3 – 4 lần.

Biện pháp chườm ấm giúp giãn mạch, cải thiện lưu thông máu. Từ đó đẩy nhanh tiến độ chữa lành tổn thương ở đĩa đệm. Ngoài ra biện pháp này còn có tác dụng giảm đau và viêm, giảm cứng khớp và căng cơ gây khó chịu. Từ đó tăng khả năng vận động cho bệnh nhân.

3. Sử dụng thuốc

Thông thường, người bệnh sẽ được hướng dẫn dùng thuốc giảm đau không kê đơn để làm dịu tình trạng và hạn chế đau lưng tái phát. Ở những trường hợp đau nặng, các thuốc giảm đau theo toa, thuốc giãn cơ… có thể được sử dụng.

  • Acetaminophen: Đây là một loại thuốc giảm đau không kê đơn, thường được dùng cho những bệnh nhân bị lồi đĩa đệm L5 S1 có cơn đau nhẹ. Acetaminophen có tác dụng hạ sốt và giảm đau hiệu quả.
  • Thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID): Đây cũng là một loại thuốc giảm đau và chống viêm không kê đơn. So với Acetaminophen, NSAID được dùng cho những trường hợp đau nặng hơn, đau kèm theo viêm. Nhóm thuốc này có tác dụng chữa viêm và đau nhức. Tuy nhiên không dùng NSAID trên 7 ngày để tránh phát sinh tác dụng phụ. Cần thăm khám và tiến hành đổi thuốc nếu không có đáp ứng tốt với NSAID. Các loại thuốc giảm đau chống viêm không steroid thường được sử dụng gồm Naproxen, Ibuprofen, Aspirin…
  • Thuốc nhóm opioid: Thuốc nhóm opioid là những thuốc giảm đau gây nghiện. Thuốc chỉ được dùng cho những trường hợp đau vừa và nặng, có chỉ định của bác sĩ và điều trị ngắn hạn để hạn chế tác dụng phụ. Thuốc mang đến hiệu quả giảm đau nhanh. Thông thường cơn đau sẽ thuyên giảm sau khi uống thuốc từ 15 – 30 phút.
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng: Đôi khi thuốc chống trầm cảm ba vòng sẽ được sử dụng trong điều trị đau lưng do lồi đĩa đệm L5 S1. Thuốc được chứng minh là có khả năng giảm đau, an thần và cải thiện chất lượng giấc ngủ cho những người có cơn đau nặng.
  • Thuốc giãn cơ: Nếu đau lưng kèm theo co thắt cơ do đĩa đệm tổn thương, bệnh nhân sẽ được yêu cầu dùng thuốc giãn cơ để cải thiện tình trạng. Thuốc này có tác dụng giảm co thắt và làm dịu nhanh cơn đau.
Dùng thuốc
Người bệnh thường được hướng dẫn dùng thuốc giảm đau để cải thiện triệu chứng do lồi đĩa đệm

4. Vật lý trị liệu

Ngoài nghỉ ngơi và dùng thuốc, vật lý trị liệu cũng là một phương pháp được áp dụng phổ biến trong điều trị lồi đĩa đệm L5 S1. Phương pháp này được áp dụng theo hướng dẫn của chuyên gia.

Vật lý trị liệu có tác dụng duy trì chức năng và độ dẻo dai cho cột sống, tăng tính linh hoạt, giảm đau lưng, hỗ trợ làm co nhân nhầy thoát vị. Từ đó giảm nguy cơ phồng lồi đĩa đệm tiến triển thành thoát vị đĩa đệm. Ngoài ra luyện tập đều đặn còn giúp cải thiện sức mạnh, tăng cường các cơ hỗ trợ cột sống, hạn chế thoái hóa xương khớp ở người lớn tuổi.

Tùy thuộc vào tình trạng người bệnh sẽ được hướng dẫn các bài tập kéo giãn cột sống, co nhân nhầy thoát vị kết hợp với những cách thức điều trị dưới đây nếu cần thiết.

  • Kích thích điện cơ
  • Massage, xoa bóp
  • Sử dụng nhiệt…

Ngoài ra chuyên gia vật lý trị liệu có thể hướng dẫn bệnh nhân các bài tập điều chỉnh tư thế, cách nâng đồ vật, cách đi bộ hay những bài tập thể dục trong nhà. Điều này giúp đảm bảo lưng thẳng, cơ thể được cân bằng và tăng tính ổn định cho cột sống. Từ đó hạn chế chấn thương và lồi đĩa đệm hay thoát vị đĩa đệm trong tương lai.

5. Tiêm ngoài màng cứng

Tiêm steroid ngoài màng cứng được dùng cho những trường hợp nghiêm trọng, cơn đau không thuyên giảm sau 2 – 3 tuần nghỉ ngơi, dùng thuốc và vật lý trị liệu. Phương pháp này giúp giảm đau nhanh và hiệu quả tại vị trí tổn thương. Ngoài ra thuốc steroid còn có tác dụng chữa viêm, ngăn tổn thương tiến triển, giảm sưng và giúp người bệnh di chuyển dễ dàng hơn.

Để tiêm ngoài màng cứng trị lồi đĩa đệm L5 S1, dung dịch tiêm steroid sẽ được chuẩn bị với liều lượng thích hợp. Thuốc này được tiêm thẳng vào vị trí có đĩa đệm bị tổn thương.

Tiêm ngoài màng cứng
Tiêm ngoài màng cứng giúp chữa viêm, sưng, giảm đau nhanh và hiệu quả tại vị trí có đĩa đệm tổn thương

6. Phẫu thuật

Hầu hết các trường hợp lồi đĩa đệm L5 S1 có đáp ứng tốt với phương pháp điều trị bảo tồn và tiêm ngoài màng cứng. Vì thế người bệnh không cần phẫu thuật điều trị. Tuy nhiên nếu đau nhức dai dẳng, đau nặng do kích thích dây thần kinh và không có đáp ứng với thuốc, phương pháp này có thể được cân nhắc và áp dụng.

Biện pháp phòng ngừa lồi đĩa đệm L5 S1

Không có phương pháp ngăn ngừa hoàn toàn do lồi đĩa đệm L5 S1 xảy ra do nhiều nguyên nhân. Trong đó quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể là một nguyên nhân phổ biến. Tuy nhiên những biện pháp dưới đây có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh. Cụ thể:

  • Duy trì trọng lượng ở mức an toàn. Tránh thừa cân béo phì để hạn chế gia tăng áp lực dẫn đến lồi đĩa đệm L5 S1.
  • Thực hiện các tư thế đúng trong sinh hoạt, luôn giữ lưng thẳng khi ngồi hoặc đứng. Không nên thực hiện những tư thế khiến cột sống cong vẹo sang một bên.
  • Hạn chế mang vác vật nặng. Đồng thời học cách nâng vật đúng cách. Cụ thể khi nâng vật nặng hoặc vật cồng kềnh, cần cong hai đầu gối, giữ thẳng lưng và nâng vật bằng cả hai tay. Từ từ duỗi thẳng đầu gối để trở về tư thế đứng.
  • Không nên ngồi lâu một chỗ. Những người có công việc văn phòng cần thường xuyên đứng lên, đi lại, co duỗi đầu gối, vươn vai và thực hiện những cử động nhẹ nhàng ở lưng. Tốt nhất nên thư giãn từ 5 – 10 phút sau mỗi 60 phút làm việc.
  • Bổ sung đủ thành phần dinh dưỡng từ các loại thực phẩm lành mạnh. Điển hình như rau xanh, cá, củ quả, thịt, trứng, trái cây tươi, các loại hạt, đậu… Đặc biệt người lớn tuổi cần tăng cường bổ sung thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, canxi, vitamin C, A và D để duy trì sự chắc khỏe của xương, khớp, ngăn thoái hóa cột sống lưng. Từ đó giảm nguy cơ tổn thương cột sống và lồi đĩa đệm.
  • Duy trì hoạt động thể chất bằng các bài tập kéo giãn trong yoga hoặc những bộ môn phù hợp như đạp xe, bơi lội, đi bộ, chạy bộ, tập dưỡng sinh… Điều này giúp duy trì chức năng và sức khỏe cho hệ thống xương, tăng cường các cơ hỗ trợ cột sống. Đồng thời tăng tính linh hoạt, kích thích lưu thông máu, giảm nguy cơ thoái hóa các khớp và đĩa đệm. Từ đó phòng ngừa lồi đĩa đệm L5 S1 hiệu quả.
Duy trì hoạt động thể chất bằng các bài tập và bộ mô phù hợp
Duy trì hoạt động thể chất bằng các bài tập và bộ môn phù hợp để giảm nguy cơ thoái hóa và lồi đĩa đệm L5 S1 hiệu quả

Lồi đĩa đệm L5 S1 là tình trạng thường gặp ở người lớn tuổi và những người lao động nặng. Bệnh xảy ra khi nhân nhầy bên trong đĩa đệm L5 S1 bị đè nén dẫn đến thoát vị nhưng vẫn nằm trong bao xơ. Bệnh ít gây nguy hiểm, có thể được điều trị bằng các hiện pháp đơn giản như nghỉ ngơi, vật lý trị liệu và dùng thuốc.

Tuy nhiên những trường hợp nặng, có kích thích dây thần kinh do không sớm điều trị, bệnh nhân có thể được yêu cầu phẫu thuật. Vì thế nếu đau lưng dưới do chấn thương hoặc không rõ nguyên nhân, người bệnh nên tìm gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám và tư vấn những biện pháp điều trị thích hợp.

Tham khảo thêm:

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua