Chân vòng kiềng là gì? Cách khắc phục hiệu quả cho bé

Chân vòng kiềng tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh, trẻ dưới 4 tuổi và có thể tự khỏi khi trẻ 18 tháng tuổi. Bệnh lý này hiếm khi nghiêm trọng, tuy nhiên có thể gây ảnh hưởng đến các hoạt động thông thường của người bệnh nếu như không được điều trị phù hợp.

chân bị vòng kiềng là gì
Chân vòng kiềng là dị tật chân cong phổ biến ở trẻ dưới 4 tuổi

Chân vòng kiềng là gì?

Chân vòng kiềng là tình trạng lệch đầu gối, khiến đầu gối xoay vào bên trong, chân cong ra ngoài và hai mắt cá chân chạm nhau. Trong trường hợp bình thường, khi một người đứng thẳng, đầu gối sẽ hướng ra ngoài, thẳng hàng với chân và sẽ có một khoảng trống từ 2 – 3 inch (5 – 7.6 cm) ở giữa hai mắt cá chân.

Chân vòng kiềng là tình trạng tương đối phổ biến, ảnh hưởng đến hơn 20% trẻ em dưới 3 tuổi. Tuy nhiên trong hầu hết các trường hợp, tình trạng này thường nhẹ có thể tự điều chỉnh một cách tự nhiên mà không cần điều trị y tế. Bên cạnh đó có khoảng 1% trẻ em từ 7 tuổi vẫn bị ảnh hưởng bởi tình trạng này.

Ngoài ra, trong một số trường hợp ít khi xảy ra, tình trạng chân vòng kiềng có thể ảnh hưởng đến thanh thiếu niên và người trưởng thành. Hiện tượng này thường liên quan đến một số nguyên nhân, chẳng hạn như:

Với hơn 40 năm kinh nghiệm, thầy thuốc ưu tú, bác sĩ CKII Lê Hữu Tuấn - Nguyên PGĐ Trung tâm CNC Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương chỉ cách điều trị bệnh xương khớp hiệu quả nhất.
  • Chấn thương hoặc nhiễm trùng đầu gối
  • Chấn thương hoặc nhiễm trùng ở chân
  • Thiếu vitamin D và canxi nghiêm trọng
  • Béo phì
  • Viêm khớp hoặc thoái hóa khớp gối

Trong hầu hết các trường hợp, chân vòng kiềng không thể được phòng ngừa. Tuy nhiên có biện pháp pháp khác nhau có thể cải thiện các triệu chứng cũng như hạn chế các rủi ro biến chứng liên quan.

Dấu hiệu nhận biết chân vòng kiềng

Đặc trưng phổ biến của tình trạng chân vòng kiềng là hiện tượng hai đầu gối cách xa nhau và mắt cá chân gần như chạm vào nhau. Ngoài ra, đầu gối cách xa nhau có thể khiến người bệnh có dáng đi kỳ lạ.

dấu hiệu chân vòng kiềng ở trẻ
Dáng đi không ổn định có thể là dấu hiệu của chứng chân vòng kiềng

Thay đổi dáng đi có thể gây ra một số triệu chứng, chẳng hạn như:

  • Đau đầu gối
  • Dáng đi khập khiễng
  • Đau bàn chân, hông và mắt cá chân
  • Cứng khớp
  • Thiếu khả năng thăng bằng khi đứng

Chân vòng kiềng cũng có thể gây căng dây chằng và cơ ở hông, mắt cá chân và bàn chân. Điều này có thể gây đau đớn và khiến dáng đứng của người bệnh không được cân bằng.

Nguyên nhân gây chân vòng kiềng

Chân vòng kiềng có thể là bẩm sinh hoặc phát triển do nhiều yếu tố tác động. Tùy thuộc vào loại bệnh, các nguyên nhân có thể bao gồm:

1. Chân vòng kiềng sinh lý

Trong trường hợp bẩm sinh, vị trí xương và khớp của trẻ có thể bị thay đổi bên trong bụng mẹ để thích nghi với không gian phát triển nhỏ. Tình trạng này được gọi là chân vòng kiềng sinh lý và là một phần bình thường trong quá trình tăng trưởng và phát triển của một đứa trẻ.

Khi trẻ đến tuổi tập đi, tình trạng vòng kiềng có thể nghiêm trọng hơn, tuy nhiên bệnh có thể cải thiện theo thời gian. Ngoài ra, ở trẻ biết đi, biểu hiện của chân vòng kiềng có thể trở nên rõ ràng và dễ nhận biết hơn.

Ở hầu hết trẻ em, hiện tượng chân cong ra ngoài sẽ được cải thiện khi trẻ được 3 – 4 tuổi. Ngoài ra, chân có thể trở nên thẳng khi trẻ được 7 – 8 tuổi.

2. Chân vòng kiềng bệnh lý

Rất hiếm các trường hợp chân vòng kiềng là dấu hiệu của bệnh lý. Tuy nhiên có một số điều kiện và bệnh lý tiềm ẩn có thể dẫn đến tình trạng này, đặc biệt là ở trẻ lớn và thanh thiếu niên.

Một số nguyên nhân và điều kiện sức khỏe liên quan bao gồm:

– Bệnh còi xương:

Còi xương là một trong những nguyên nhân bệnh lý phổ biến có thể gây ra tình trạng chân vòng kiềng. Còi xương xảy ra do chế độ dinh dưỡng không bổ sung đầy đủ canxi và không tiếp xúc đầy đủ với ánh nắng mặt trời (nguồn cung cấp chính của vitamin D).

Còi xương có thể gây biến dạng ở cả tứ chi, bao gồm dị tật chân vòng kiềng. Đôi khi các dị tật này có thể tự điều chỉnh hoặc sau khi được điều trị y tế. Tuy nhiên trong các trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể cần phẫu thuật để ngăn ngừa các tổn thương nghiêm trọng.

– Bệnh Blount:

Bệnh Blount là một dị tật ở chân, thường gây ảnh hưởng từ đầu gối đến mắt cá chân. Đặc trưng của tình trạng này là khiến xương bị ảnh hưởng cong vào trong hoặc cong ra ngoài.

Có hai loại bệnh Blount là bệnh Blount ở trẻ sơ sinh (bệnh lý được chẩn đoán ở trẻ dưới 4 tuổi) và bệnh Blount ở thanh thiếu niên. Bệnh Blount ở trẻ sơ sinh thường khó phát hiện, do đó không được điều trị kịp thời và có thể dẫn đến nhiều biến chứng liên quan.

nguyên nhân trẻ bị chân vòng kiềng
Có hai loại bệnh Blount là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng cong chân ở trẻ

– Bệnh Osteochondrodysplasia:

Osteochondrodysplasia là thuật ngữ chỉ một nhóm các bệnh lý xương khớp di truyền hoặc loạn sản xương di truyền. Đặc trưng phổ biến của tình trạng này là gây biến dạng xương liên quan đến các chi và cột sống. Chân vòng kiềng là một trong những dị tật phổ biến của tình trạng này.

Các yếu tố nguy cơ khác có thể dẫn đến dị tật chân này bao gồm:

  • Béo phì
  • Chấn thương hoặc bệnh lý gây ảnh hưởng đến đầu gối
  • Viêm khớp, đặc biệt là ở đầu gối
  • Thiếu canxi và vitamin D

Ở người trưởng thành, đôi khi tình trạng chân vòng kiềng có thể phát triển sau các chấn thương đầu gối hoặc các vấn đề về khớp như thoái hóa khớp hoặc viêm khớp dạng thấp.

Chẩn đoán chân vòng kiềng

Tình trạng chân vòng kiềng thường không được chẩn đoán ở trẻ nhỏ, bởi vì tình trạng này thường phổ biến ở trẻ dưới 4 tuổi và không có dấu hiệu cụ thể nào. Ở thanh thiếu niên và người lớn, bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh thông qua hình dạng của chân và dáng đi của người bệnh.

Tuy nhiên để chẩn đoán xác định tình trạng chân vòng kiềng, bác sĩ có thể trao đổi với người bệnh về tiền sử bệnh lý gia đình hoặc các tình trạng gây ảnh hưởng đến đầu gối.

Nếu người bệnh bị đau, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh xác định vị trí đau chính xác và mức độ nghiêm trọng của cơn đau. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể kiểm tra một số vấn đề như:

  • Căn chỉnh đầu gối khi đứng
  • Dáng đi của người bệnh
  • Sự chênh lệch chiều dài của hai chân
  • Độ mòn của đế giày và miếng lót giày

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu chụp X – quang hoặc chụp MRI để quan sát cấu trúc xương của người bệnh.

Cách khắc phục tình trạng chân vòng kiềng 

Điều trị chân vòng kiềng thường chỉ được chỉ định ở trẻ trên 3.5 tuổi. Các biện pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, chẳng hạn như:

1. Giảm cân

Trọng lượng cơ thể quá mức có thể góp phần gây ra tình trạng chân vòng kiềng. Điều này tăng áp lực lên đầu gối, gây căng thẳng cho chân và khiến các triệu chứng ở đầu gối trở nên nghiêm trọng hơn.

Do đó, bác sĩ có thể đề nghị người bệnh giảm cân bằng cách kết hợp chế độ ăn uống phù hợp và tập thể dục thường xuyên.

2. Tập thể dục

Thường xuyên tập thể dục, đặc biệt là thực hiện các bài tập kéo dài đơn giản có thể tăng cường cơ bắp ở chân, chỉnh hình và phục hồi chức năng ở đầu gối.

điều trị chân vòng kiềng cho bé
Thường xuyên tập thể dục có thể hỗ trợ điều trị tình trạng chân vòng kiềng

Bác sĩ hoặc nhà vật lý trị liệu có thể đề nghị các biện pháp điều trị dựa trên dáng đi của người bệnh để cải thiện các triệu chứng hiệu quả. Thói quen tập thể dục thường xuyên cũng có thể hỗ trợ giảm cân, tăng cường sức mạnh cơ bắp và cải thiện tính linh hoạt ở đầu gối.

3. Sử dụng dụng cụ chỉnh hình

Nếu người bệnh có sự chênh lệch chiều dài ở chân, các dụng cụ chỉnh hình, chẳng hạn như lót giày có thể điều chỉnh chiều dài chân và điều chỉnh dáng đi. Ngoài ra, sử dụng lót giày khi đi cũng có thể cải thiện cơn đau khi di chuyển.

Đối với trẻ em dưới 8 tuổi, bác sĩ có thể đề nghị nẹp chỉnh hình để hỗ trợ sự phát triển cân bằng của xương.

4. Phẫu thuật điều trị

Phẫu thuật điều trị chân vòng kiềng thường hiếm khi cần thiết, mắc dù phẫu thuật có thể được đề nghị cho các trường hợp nghiêm trọng. Ngoài ra, phẫu thuật cũng thường được chỉ định để điều trị các triệu chứng chân vòng kiềng dai dẳng ở người lớn.

điều trị chân vòng kiềng ở người lớn
Trong trường hợp cần thiết bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật điều trị tình trạng chân vòng kiềng

Có hai loại phẫu thuật chính, bao gồm:

  • Chèn tấm kim loại nhỏ vào bên trong đầu gối để điều chỉnh sự phát triển của đầu gối trong 12 tháng. Các tấm kim loại này có thể được loại bỏ khi quá trình điều trị kết thúc.
  • Phẫu thuật cắt xương, thường là xương chêm nhỏ ở xương chân để sắp xếp các khớp lại đúng vị trí. Bác sĩ sẽ sử dụng đinh, vít và các tấm kim loại để cố định xương mới.

Cả hai loại phẫu thuật này đều được thực hiện khi người bệnh được gây mê toàn thân. Người bệnh có thể bắt đầu đi lại sau một vài ngày phẫu thuật. Tuy nhiên, có thể cần vài tuần để bắt đầu chơi thể thao và khoảng vài tháng để trở lại các hoạt động thông thường.

5. Điều trị các tình trạng cơ bản

– Bệnh còi xương:

Một số dị tật do bệnh còi xương, bao gồm chân vòng kiềng có thể tự cải thiện bằng cách điều chỉnh lối sống hoặc sau khi điều trị y tế. Tuy nhiên một số dị tật có thể không điều trị được và cần được phẫu thuật, đặc biệt là khi các triệu chứng nghiêm trọng.

– Bệnh Blount:

Các biện pháp điều trị bệnh Blount thường là nẹp cố định, tuy nhiên đôi khi bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để ngăn ngừa các rủi ro liên quan.

Ở trẻ em, phẫu thuật thường được thực hiện để chèn một miếng kim loại vào khớp để điều chỉnh hình dạng xương. Ở thanh thiếu niên, phẫu thuật thường nhằm mục đích loại bỏ một mảnh xương chày để điều chỉnh xương.

Nếu không được điều trị sớm bệnh Blount có thể nên nghiêm trọng một cách nhanh chóng.

– Bệnh Osteochondrodysplasia:

Tình trạng này thường được điều trị bằng cách phẫu thuật chèn miếng kim loại vào đầu gối để điều chỉnh các biến dạng. Tuy nhiên bệnh Osteochondrodysplasia có tỷ lệ tái phát cao và người bệnh có thể cần phẫu thuật nhiều lần để duy trì sự liên kết của xương.

Tiên lượng cho chân vòng kiềng

Trong hầu hết các trường hợp, chân vòng kiềng có thể tự cải thiện khi trẻ được 7 – 8 tuổi. Đối với trẻ lớn hơn và người lớn bị chân vòng kiềng, bác sĩ có thể đề nghị vật lý trị liệu và các bài tập để điều chỉnh đầu gối. Các bài tập cũng có thể tăng cường các cơ xung quanh và tránh căng thẳng gây ảnh hưởng đến các khớp khác.

Nếu các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để tránh các rủi ro liên quan. Điều trị tình trạng chân vòng kiềng ở người trưởng thành và thanh thiếu niên là điều quan trọng. Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe cơ xương khớp và tăng nguy cơ loãng xương.

Thông tin thêm: Loãng xương là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và điều trị

NÊN ĐỌC

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua