Bệnh thống phong là gì? Nguyên nhân, biểu hiện và điều trị

Thông tin về TOP những bác sĩ giỏi chuyên môn trong điều trị xương khớp là vấn đề được nhiều bệnh nhân quan tâm. Toàn bộ được bật mí trong bài viết.

Bệnh thống phong là một loại bệnh thấp khớp do rối loạn chuyển hóa purin dẫn đến đau đớn dữ dội và đột ngột. Nếu không được điều trị, theo thời gian thống phong có thể dẫn đến việc hình thành các hạt tophi và gây sỏi thận.

Bệnh thống phong là gì
Bệnh thống phong là tình trạng viêm khớp do tích tụ acid uric trong các khớp

Bệnh thống phong là gì?

Bệnh thống phong hay còn gọi là bệnh gout, là một loại bệnh thấp khớp do rối loạn chuyển hóa acid uric ở ở người. Nguyên nhân của tình trạng này thường là do tăng khả năng phân hủy các nhân purin hoặc giảm khả năng bài tiết acid uric thông qua thận. Điều này dẫn đến tình trạng tăng acid uric máu. Theo thời gian, các tinh thể acid này sẽ tích tụ ở các khớp và dẫn đến bệnh thống phong, hay còn gọi là bệnh gout, viêm khớp gout.

Bệnh thống phong thường có các đặc điểm lâm sàng đặc biệt, dễ nhận biết khi quan sát kỹ. Cụ thể, các đặc trưng của bệnh là bao gồm:

  • Thường phổ biến ở nam giới (trên 95%), đặc biệt là ở những người khỏe mạnh, có thân hình to lớn;
  • Thường bắt đầu ở độ tuổi từ 35 đến 45;
  • Bệnh khởi phát đột ngột, thường diễn tiến theo từng đợt, trong những năm đầu của bệnh, sau các cơn viêm khớp cấp tính, người bệnh có thể khỏi hoàn toàn và không cảm thấy đau sau đó;
  • Vị trí thường bị ảnh hưởng là các chi dưới, đặc biệt là ở ngón chân cái (khoảng 70%);
  • Thống phong có tính chất sưng tấy, nóng đỏ, đau đớn dữ dội đột ngột ở một khớp, không đối xứng;
  • Nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn đến việc hình thành các nốt sần nhỏ ở các khớp hoặc các vị trí khác trên cơ thể, được gọi là hạt tophi, gây đau đớn dữ dội và có thể gây mất chức năng khớp;
  • Cần có chế độ ăn uống hạn chế các loại thực phẩm chứa nhiều purin hoặc đạm, chẳng hạn như tim, gan, thận, óc, cá cơm, cá trích, cá đối và một số loại thịt.

Theo các y văn cổ, bệnh thông phong là thuật ngữ dùng để chỉ các chứng thống tý lâu ngày khó khỏi. Do đó, Đông y thường quy cho bệnh thống phong thuộc phạm trù chứng nhiệt tý.

Lần đầu tiên vị thuốc quý HẦU VĨ TÓC được ứng dụng trong hỗ trợ điều trị các bệnh cơ xương khớp, 3.142.000 bệnh nhân cải thiện đau nhức, phục hồi vận động sau liệu trình đầu tiên...

Nguyên nhân gây bệnh thống phong

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến bệnh thống phong là nồng độ acid uric trong máu cao. Tình trạng này có thể liên quan đến các vấn đề như:

nguyên nhân gây bệnh thống phong
Tiêu thụ các loại thực phẩm giàu purin là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh thống phong
  • Ăn nhiều thực phẩm có chứa nhiều purin, chẳng hạn như gan, lòng, thịt, cá, nấm, tôm, cua hoặc uống nhiều rượu;
  • Tăng cường thoái biến purin nội sinh, chẳng hạn như bệnh ung thư, đa u tủy xương hoặc do sử dụng các loại thuốc diệt tế bào (chẳng hạn như hóa trị hoặc xạ trị) để điều trị các bệnh ác tính;
  • Giảm khả năng bài tiết acid uric thông qua thận do các bệnh lý thận mãn tính hoặc suy thận, điều này khiến acid uric lắng đọng trong cơ thể.

Ngoài ra, theo Đông y, bệnh thống phong là do tà khí Phong, Thấp, hàn tích tụ lâu ngày trong cơ thể. Điều này khiến thận hư không làm chủ được cốt tủy, can hư không dưỡng được cân mạch. Hư nhiệt kết hợp với khí ứ trệ do tà khí tích tụ sẽ dẫn đến bế tắc làm cho xương khớp sưng nóng, không thể co duỗi, vận động đau đớn. Cơn đau thường trở nên nghiêm trọng và ban đêm, khi trời lạnh và chườm nóng có thể cải thiện cơn đau. Nếu thống phong phát triển nhanh chóng và nghiêm trọng thì được gọi là Bạch hổ lịch tiết.

Triệu chứng bệnh thống phong

Dựa vào các triệu chứng, bệnh thống phong được chia thành hai thể lâm sàng, bao gồm:

1. Thể cấp tính

Bệnh thống phong cấp tính hay gout cấp tính được biểu hiện bằng những đợt viêm cấp tính, dẫn đến sưng tấy đột ngột và đau đớn dữ dội ở ngón chân cá. Cơn đau có thể khởi phát sau một số điều kiện thuận lợi, chẳng hạn như:

Khớp thống phong
Viêm khớp thống phong có thể xảy ra sau một hoạt động thể chất
  • Sau một bữa ăn giàu chất đạm, chẳng hạn như thịt, rượu và hải sản;
  • Lao động nặng hoặc đi lại liên tục trong thời gian kéo dài;
  • Chấn thương hoặc phẫu thuật;
  • Xúc động hoặc cảm động quá mức;
  • Nhiễm khuẩn cấp tính;
  • Sau khi sử dụng một số loại thuốc, chẳng hạn như, tinh chất gan, vitamin B12, Chlorothiazide hoặc Steroid.

Các triệu chứng cấp tính thường xảy ra vào ban đêm, vào khoảng 2 – 3 giờ sáng. Cơn đau nhức dữ dội ở khớp ngón chân cái, cơn đau có thể nghiêm trọng đến mức khiến người bệnh thể chịu được sức nặng của tấm chăn, màn. Cơn đau kéo dài đến gần sáng thì dịu dần và dường như khỏi hẳn. Vào đêm tiếp theo, cơn đau sẽ tái phát.

Một cơn đau do thống phong cấp tính có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Các triệu chứng kèm theo có thể bao gồm sốt (khoảng 38 – 39 độ C), rét run, sốt càng cao bệnh nhân càng đau nhiều.

Ngoài ra, có khoảng 50% các trường hợp người bệnh có các dấu hiệu báo trước, chẳng hạn như rối loạn tiêu hóa, đau đầu, mệt mỏi, đi tiểu nhiều, sốt nhẹ hoặc nóng buốt trong người.

Khớp bị ảnh hưởng sẽ có dấu hiệu viêm khớp cấp, chẳng hạn như da bóng đỏ, phù nhẹ, có nhiều tĩnh mạch nổi lên. Sau khi hết cơn gout cấp, bệnh nhân sẽ ngứa ở khớp, tróc da, khớp bị cứng trong 1 – 2 ngày rồi trở lại bình thường và để lại không di chứng. Cơn đau cấp tính có thể tái phát nhiều lần. Có khoảng 7% người bệnh không có cơn đau cấp lần 2, tuy nhiên hầu hết người bệnh, cơn đau có thể xảy ra từ sau 1 năm cho tới 10 năm.

2. Thể mạn tính

Bệnh thống phong mãn tính hay gout mãn tính là bệnh chuyển từ thể cấp tính, biểu hiện viêm nhiều khớp mãn tính, thường gây ảnh hưởng đến các khớp nhỏ, vừa và đối xứng nhau. Bệnh thống phong mãn tính tái phát thường xuyên, khớp bệnh bị đau kéo dài, sưng nóng không rõ nguyên nhân. Các triệu chứng kèm theo có thể bao gồm:

Bệnh thống phong theo Đông y
Bệnh thống phong thể mãn tính dẫn đến hình thành các hạt tophi ở xung quanh các khớp và mô mềm
  • Sốt;
  • Biến dạng khớp;
  • Xuất hiện các nốt u dưới da, thường phổ biến ở xung quanh khớp, vành tai hoặc thận, các hạt này được gọi là hạt tophi.

Tophi là những tinh thể acid uric hoặc muối urat thường xuất hiện ở màng khớp, sụn khớp, gân cơ và các mô dưới da. Các hạt tophi thường xuất hiện một cách thầm lặng, lớn và cứng dần theo thời gian, không di chuyển, kích thước không gần nhau, không gây đau nhưng có thể gây biến dạng khớp. Tại vị trí xuất hiện hạt tophi, da có thể bị loét và chảy ra một chất trắng như phấn. Hạt tophi rất ít khi bị nhiễm trùng, tuy nhiên nếu bộ nhiễm có thể rất khó để chữa lành.

Trong các trường hợp nghiêm trọng, bệnh thống phong thể mãn tính có thể gây biến dạng khớp, thường là bị tổn thương nhiều khớp ngoại biên. Khớp không đau lúc nghỉ ngơi nhưng có thể gây đau đớn và cứng khớp khi không hoạt động.

Ngoài ra, bệnh thống phong mãn tính có thể gây đau quặn thận do sự thành lập của sỏi urat. Một số bệnh nhân có thể bị gây thay đổi chức năng thận. Diễn tiến bệnh có thể phát triển chậm và thường không có dấu hiệu nhận biết cụ thể.

Chẩn đoán bệnh thống phong

Chẩn đoán bệnh thống phong chủ yếu dựa vào các yếu tố như:

  • Triệu chứng lâm sàng, đặc biệt là hạt tophi, sạn thận do gout, khớp gout to, thường chủ yếu là ở khớp ngón chân cái sưng đau và không đối xứng;
  • Nồng độ acid uric trong máu cao rõ ràng;
  • Dịch khớp trắng đục;
  • Tăng độ máu lắng bình thường hoặc tăng ít.
Thống phong theo y học cổ truyền
Trao đổi với bác sĩ chuyên môn để được hướng dẫn cụ thể

Chẩn đoán phân biệt:

  • Viêm khớp dạng thấp, không có tăng acid uric máu hoặc khớp tổn thương đối xứng;
  • Tăng acid uric máu đơn thuần hoặc tăng acid uric thứ phát (suy thận).

Ngoài ra, khi chẩn đoán bệnh, bác sĩ cần lưu ý phân biệt với các cơn giả gout. Đây là tình trạng lắng đọng các tinh thể calci trong dịch khớp, đôi khi có thể dẫn đến tổn thương nghiêm trọng và gây đau khớp dữ dội. Cơn giả gout cũng dẫn đến các triệu chứng tương tự như bệnh gout, chẳng hạn như viêm khớp, đau đớn ở khớp cổ tay, khớp cổ chân, mắt cá chân, cột sống lưng, ngón chân cái và thời gian cơn đau có thể kéo dài đến 1 – 2 tuần.

Biện pháp điều trị bệnh thống phong

Điều trị bệnh thống phong cần chú ý đến các giai đoạn phát triển của bệnh. Đối với thể cấp tính, các phương pháp điều trị chủ yếu bào gồm các phép thông lạc, thanh nhiệt, khu phong trừ thấp. Đối với thể mạn tính có thể kèm theo ứ huyết, đàm thấp, hàn ngưng, do đó cần tùy thuộc vào các triệu chứng mà dùng phép hóa đàm, trừ thấp, hoạt huyết thông lạc, ôn kinh, tán hàn. Đồng thời khi điều trị cần chú ý đến mức độ tổn thương của âm dương, khí huyết, can thận và có kế hoạch bồi bổ thích hợp.

1. Thể cấp tính

Biểu hiện chính của thể cấp tính bao gồm:

  • Đau khớp đột ngột, đặc biệt là ở ngón cái;
  • Sưng, nóng, đỏ khớp, không thể chạm vào được;
  • Các triệu chứng kèm theo như sốt, đau đầu, sợ lạnh, bứt rứt, miệng khô, khát nước, lưỡi đỏ, nước tiểu vàng, mạch sác.

Phép điều trị chung: Tán hàn, trừ thấp, khu phong và hành khí hoạt huyết.

bài thuốc trị thống phong
Bài thuốc trị thống phong thể cấp tính

Bài thuốc sử dụng: Bạch Hổ Gia Quế Chi thang gia giảm:

  • Thạch cao 40 – 60 g
  • Tri mẫu 12 g
  • Quế chi 4 – 6 g
  • Bạch thược 12 g
  • Ngân diệp 20 – 30 g
  • Xích thước 12 g
  • Phòng ỷ 10 g
  • Mộc thông 10 g
  • Hải bì 10 g
  • Cảm thảo 5 – 10 g

Mang các vị thuốc sắc uống mỗi ngày một thang trong thời gian sưng đỏ, nóng khớp.

Trong trường hợp thấp nhiệt nặng, sưng tấy nghiêm trọng, có thể gia thêm dây Kim ngân 40 – 50, Thổ phục linh, Ý dĩ hoặc gia thêm thuốc hoạt huyết như Toàn Đương qui, Đan sâm, Đào nhân, Trạch lan, Tằm sa, Hồng hoa để hóa ứ chỉ thống. Trong trường hợp có biểu chứng gia thêm Quế chi, Tế tân, Độc hoạt để giải biểu, tán hàn chỉ thống.

2. Thể mạn tính

Đặc điểm nhận biết:

  • Viêm đa khớp, sưng to kéo dài gây khó co duỗi khớp;
  • Tại khớp bị ảnh hưởng không có nóng đỏ khớp nhưng đau đớn nhiều, dị dạng kèm theo tím tái da, đen sạm hoặc tê ngứa;
  • Chườm nóng có thể cả thiện các triệu chứng;
  • Co duỗi khớp khó khăn, có thể xuất hiện các nốt u cục quanh khớp;
  • Trong trường hợp nghiêm trọng có thể gây tổn thương thận, chẳng hạn như viêm thận kẽ, sạn thận, tiểu ra máu, suy thận cấp và mãn tính;
  • Mạch Trầm Huyền hoặc Khẩn;
  • Lưỡi nhợt nhạt, rêu trắng.

Phép điều trị chung: Khu hàn, trừ thấp, thông lạc, chỉ thống.

bài thuốc chữa thống phong
Bài thuốc chữa thống phong thể mạn tính

Bài thuốc: Ô Đầu Tế Tân thang:

  • Ô đầu (sắc trước) 5 g
  • Đương qui 5 g
  • Tế tân 5 g
  • Xích thược 12 g
  • Uy linh tiên 12 g
  • Thổ phục linh 16 g
  • Tỳ giải 12 g
  • Ý dĩ 20 g
  • Mộc thông 10 g
  • Quế chi 4 – 6 g

Mang các vị thuốc sắc uống mỗi ngày một thang.

Trong trường hợp khớp đau đớn nghiễm trọng, mạch hoãn hoạt, lưỡi bẩn dày, rêu trắng, đây là triệu chứng của chứng đàm trọc ứ trệ. Lúc này gia thêm Xuyên sơn giáp, Cương tàm, Hy thiêm thảo, Tạo giác thích, Hải đồng bì để tăng tác dụng hoạt lạc, trừ đàm.

Đau nhiều do ứ huyết (đau đớn như dao đâm, mạch sáp, lưỡi tím bầm), gia thêm Toàn yết, Ngô công, Diên hồ sách để chỉ huyết thống.

Trong trường hợp thận dương hư (gây đau đớn, liệt dương, nhức mỏi lưng gối, chân tay lạnh, lưỡi bệu, mạch Trầm, Hoãn vô lực, gia thêm Nhục thung dung, Bổ cốt chỉ, Cốt toái bôt để kiện thận cốt định thống. Nếu có triệu chứng khí huyết hư thì thêm Hoàng kỳ, Nhân sâm, Đương quy, Bạch truật.

3. Điều trị theo các triệu chứng lâm sàng

+ Thấp nhiệt uẩn kết:

Triệu chứng: Khớp sưng đỏ, đau nóng, phiền táo, nước tiểu càng, thường khát nước, đau đầu, sốt, sợ lạnh, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhạt, mạch Nhu, Sác.

Điều trị: Dùng tuyên thanh, lợi thấp nhiệt, chỉ thống, thông lạc.

Bài thuốc: Niêm Thống Thang gia giảm:

  • Đương quy, Đảng sâm, Hoàng cầm, Bạch truật, mỗi loại đê 10 g;
  • Phòng kỷ, Trư linh, Thương truật, Trạch tả, mỗi vị đều 12 g;
  • Long đỏm thảo (sao), Tri mẫu, Thăng ma, Khổ sâm, mỗi vị đều 6 g;
  • Ý dĩ nhân (sống), Xích tiểu đậu, mỗi vị đều 15 g.

Mang các vị thuốc sắc uống mỗi ngày một thang.

bài thuốc chữa thống phong theo đông y
Bài thuốc chữa thống phong theo các thể bệnh

+ Đờm Ngưng Trở Lạc:

Triệu chứng: Do nhiều đờm ẩm gây nên, các khớp đau nặng, cử động khó khăn, khớp cứng hoặc mềm. Đôi khi người bệnh có thể bị sốt cao, lo lắng, đau đầu, chất lưỡi đỏ, ít rêu, mạch Sáp, Tế.

Điều trị: Khứ ứ, hóa đờm, hòa doanh, thông lạc.

Bài thuốc:

  • Xích thược, Đào nhân, Đương quy, Mộc qua đều 10 g;
  • Uy linh tiên, Hồng hoa, Xuyên khung, mỗi vị đều 6 g;
  • Dã xích đậu, Triết bối mẫu đều 12 g;
  • Ty qua lạc, Tạo thích giác, Giáp châu, mỗi vị đều 4,5 g.
  • Mang các vị thuốc sắc uống mỗi ngày một thang.

+ Phong thấp hàn, Huyết ứ:

Biểu hiện: Bệnh phát cấp, các khớp đau cứng, gặp lạnh thì đau nhiều, gặp ấm (nóng) thường dễ chịu hơn. Mặc dù khớp sưng, nhưng người bệnh không cảm thấy nóng, đỏ, mạch Hoạt, Huyền hoặc Nhu, Hoãn.

Điều trị: Trừ thấp, Khu phong, ôn kinh hoạt lạc.

Bài thuốc: Kê Huyết Phụ Tử Niêm Thống thang:

  • Kê huyết đằng, Nhẫn đông đằng, mỗi vị 50 g
  • Thương truật, kinh giới tuệ.

Mang các vị thuốc sắc uống, mỗi ngày một thang.

Điều trị bệnh thống phong theo Tây y

Theo y học hiện đại, bệnh thống phong được gọi là bệnh gout và thường được điều trị với một số biện pháp, chẳng hạn như:

Sử dụng thuốc cải thiện các triệu chứng:

  • Thuốc chống viêm không kê đơn (NSAID) có thể giảm đau và sưng hiệu quả. Tuy nhiên, những người bị bệnh thận, loét dạ dày và các vấn đề sức khỏe khác nên trao đổi với bác sĩ chuyên môn trước khi sử dụng NSAID để tránh các tác dụng phụ không mong muốn.
  • Colchicine là thuốc điều trị bệnh gout phổ biến. Thuốc có thể làm giảm viêm và đau nếu được sử dụng trong vòng 24 giờ sau khi bùng phát cơn gout cấp.
  • Corticosteroid có thể giảm đau và sưng tấy. Thuốc được sử dụng steroid bằng đường uống hoặc tiêm.
thuốc chữa bệnh gout tốt nhất hiện nay
Sử dụng thuốc chữa bệnh gout theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn

Ngoài ra, bác sĩ có thể kê các loại thuốc giúp giảm nồng độ axit uric trong cơ thể để ngăn ngừa hoặc giảm các đợt tấn công của bệnh gout trong tương lai. Các loại thuốc phổ bao gồm:

  • Allopurinol, được dùng dưới dạng thuốc viên.
  • Febuxostat, được dùng dưới dạng thuốc viên.
  • Probenecid, được dùng dưới dạng thuốc viên.
  • Pegloticase, được truyền vào tĩnh mạch.

Bên cạnh các biện pháp điều trị y tế, người bệnh có thể phòng ngừa bệnh gout bằng một số phương pháp như:

  • Uống nhiều nước có thể tránh tình trạng mất nước và giúp thận hoạt động tốt hơn trong việc đào thải acid uric.
  • Tập thể dục thường xuyên để đạt được và duy trì cân nặng hợp lý. Béo phì và thừa cân làm tăng việc sản xuất axit uric trong cơ thể, gây căng thẳng hơn cho các khớp và khiến bệnh gout trở nên nghiêm trọng hơn.

Cố gắng hạn chế purin trong cơ thể, vì những hóa chất này có thể gây tích tụ axit uric trong cơ thể. Thực phẩm và đồ uống có chứa nhiều purin bao gồm:

  • Rượu, đặc biệt là bia;
  • Thịt đỏ và thịt nội tạng chẳng hạn như gan;
  • Động vật có vỏ;
  • Nước hầm xương hoặc thịt;
  • Đồ uống và thực phẩm chứa nhiều fructose, chẳng hạn như đường trái cây;
  • Protein từ nguồn động vật.

Bệnh thống phong nếu không được điều trị có thể dẫn đến tổn thương khớp vĩnh viễn. Sự tích tụ acid uric trong khớp và các mô sẽ dân đến hình thành các hạt tophi, gây đau đớn và biến dạng khớp. Ngoài ra, bệnh thống phong cũng có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, chẳng hạn như viêm khớp nặng, sỏi thận và bệnh tim. Điều quan trọng là người bệnh cần nhận biết các triệu chứng và trao đổi với bác sĩ để được chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Thông tin thêm: 15 loại hoa quả tốt cho người bệnh gout – Nên ăn mỗi ngày

NÊN ĐỌC

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chia sẻ
Bỏ qua