Nghiệm thu cấp Nhà nước nhiệm vụ khoa học: Nghiên cứu phân vùng cảnh báo trượt lở thị xã Mường Lay tỉnh Điện Biên trong điều kiện vận hành hồ chứa thủy điện Sơn La và đề xuất giải pháp ứng phó, giảm thiểu hậu quả.

20-05-2015

 

 

 

Ngày 14/5/2015 tại Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức nghiệm thu cấp Nhà nước nhiệm vụ khoa học:  “Nghiên cứu phân vùng cảnh báo trượt lở thị xã Mường Lay tỉnh Điện Biên trong điều kiện vận hành hồ chứa thủy điện Sơn La và đề xuất giải pháp ứng phó, giảm thiểu hậu quả”. Thuộc Nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp thiết mới phát sinh. Do ThS Đỗ Ngọc Ánh làm chủ nhiệm nhiệm vụ; Viện Thủy điện và năng lượng tái tạo là cơ quan chủ trì. Nhiệm vụ được thực hiện

 

Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước bao gồm: PGS.TS Lê Bắc Huỳnh – Chủ tịch Hội đồng; PGS.TS Đoàn Văn Cánh – Phó chủ tịch; 02 ủy viên phản biện là PGS.TS Đặng Văn Bào và TS Uông Đình Khanh; các ủy viên Hội đồng là PGS.TS Chu Văn Ngợi, TS Trần Tuấn Anh, PGS.TSKH Trần Trọng Hòa, TS Trần Tân Văn và KS Lê Văn Quang.

Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước tại Bộ Khoa học và Công nghệ

 

Chủ nhiệm nhiệm vụ ThS Đỗ Ngọc Ánh báo cáo kết quả đạt được

 

Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu cấp Nhà nước PGS.TS Lê Bắc Huỳnh nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện của nhiệm vụ

Trên cơ sở các mục tiêu cụ thể của nhiệm vụ là: (i) Đánh giá hiện trạng, xác định nguyên nhân và các nhân tố gây trượt lở tại thị xã Mường Lay; (ii) Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình gây tai biến trượt lở, mối quan hệ và sự thay đổi tác động của chúng khi hồ thủy điện Sơn La tích vận hành; (iii) Phân vùng cảnh báo trượt lở tại thị xã Mường Lay; (iv) Đề xuất giải pháp ứng phó, giảm thiểu hậu quả. Hội đồng đã thảo luận, đánh giá và thống nhất tứng kết quả mà nhiệm vụ đã thực hiện được.

 

Về đánh giá hiện trạng, xác định nguyên nhân và các nhân tố gây trượt lở tại thị xã Mường Lay

Qua việc đánh giá, thu thập tại thực địa có 135 điểm sạt lở; cùng với phân tích ảnh vệ tinh xác định được 82 điểm sạt lở không xác định được quy mô. Như vậy, xác định được 217 điểm sạt lở tại thị xã Mường Lay.

 

 

Bản đồ hiện trạng trượt lở đất tại thị xã Mường Lay, tỷ lệ 1/10.000 (Bản đồ được thu về từ bản đồ 1/10.000)

 

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới quá trình gây tai biến trượt lở, mối quan hệ và sự thay đổi tác động của chúng khi hồ thủy điện Sơn La tích vận hành.

Nhân tố thúc đẩy sự phát sinh, phát triển trượt lở phổ biến bao gồm:(1) Đặc điểm khí hậu khu vực;(2) Chế độ thuỷ văn của các bể nước địa chất của sườn đối với khu vực trượt ven bờ;(3) Địa hình khu vực;(4) Cấu trúc địa chất của sườn và mái dốc;(5) Vận động kiến tạo mới và hiện đại, hiệntượng địa chấn;(6) Điều kiện địa chất thuỷ văn;(7) Sự phát triển các quá trình và hiện tượng địa chất ngoại sinh kèm theo;(8) Đặc điểm tính chất cơ lí của đất đá;(9) Thảm thực vật và(10) Hoạt động xây dựng của con người.

Để đánh giá ảnh hưởng của sự vận hành hồ thủy điện Sơn La đến nguy cơ trượt lở tại thị xã Mường Lay, đề tài đã tính toán ổn định trượt cho một số vùng bán ngập.Từ kết quả tính toán có thể nhận xét như sau: (i) Tại các khu vực bên bờ trái, bên bờ phải, đới ven hồ có nguy cơ trượt lở do ảnh hưởng của quy trình vận hành hồ chứa. (ii) Tại bờ trái, hệ số ổn định mùa nước cạn có xu thế nhỏ hơn so với mùa nước nổi. Trong khi đó, ở bờ phải thì ngược lại hệ số ổn định mùa nước cạn có xu thế lớn hơn so với mùa nước nổi. (iii) Các khối trượt nằm trên sườn bờ hồ có thể tích không lớn, chiều sâu mặt trượt khoảng 5-10m. (iv) Tại các sườn núi ven hồ, như phường Sông Đà, núi Hang Tôm (taluy âm đường quốc lộ 12), trong điều kiện độ ẩm tự nhiên sườn dốc ổn định hơn so với  trong điều kiện độ ẩm bão hòa. (v) Sự chênh lệch hệ số ổn định là không đáng kể trong các trường hợp mực nước hồ là 175m và 215m so với trường hợp chưa có hồ ở những miền nằm xa đới ven hồ. (vi) Khi có tác động của động đất (cấp VIII) hệ số ổn định của các sườn núi giảm đi đáng kể trong cả trường hợp độ ẩm tự nhiên lẫn bão hòa.

 

Phân vùng cảnh báo trượt lở tại thị xã Mường Lay

-         Về mức độ của TBTL: Trên cơ sở phân tích các nhân tố thúc đẩy quá trình phát sinh, phát triển TBTL tại Mường Lay đã cảnh báo được quy luật phát sinh, phát triển TBTL theo các mức độ, quy mô khác nhau, như: rất thấp, thấp, trung bình, cao, rất cao trên phạm vi toàn thị xã.

-         Về quy mô TBTL tại Mường Lay, đã xác định được diện tích các cấp độ nguy cơ trượt lở khác nhau. Tổng diện tích đất có cấp độ nguy cơ TBTL cao và rất cao là 382,62 ha, chiếm 3,8% diện tích toàn thị xã. Tại khu Trung tâm nếu xét từ nguy cơ trượt lở trung bình (FS = 1,0 – 1,15) đến nguy cơ trượt lở rất cao (FS < 0,8) thì diện tích vùng cảnh báo là 1443,74 ha, chiếm 50,5% diện tích toàn khu.

-         Về phân bố theo không gian: Toàn bộ khu vực thị xã Mường Lay được chia làm 3 vùng lớn, các vùng lớn được chia thành các tiểu vùng nhỏ: vùng phía Tây chia thành 2 tiểu vùng: phần cực Tây có nguy cơ thấp (B2), phần giáp với thung lũng có nguy cơ cao hơn (B1); vùng Trung tâm chia thành 3 tiểu vùng: vùng đáy thung lũng (A) có nguy cơ thấp, tiểu vùng bờ Đông (A1), tiểu vùng bờ Tây (A2); vùng phía Đông chia thành 2 tiểu vùng: tiểu vùng cực Đông (C2), tiểu vùng giáp thung lũng (C1). Vùng có nguy cơ trượt lở nhiều nhất ở Mường Lay là vùng Trung Tâm. Vùng này có tổng diện tích khoảng 664,4 ha, trong đó cấp độ nguy cơ trượt lở cao là 134,83 ha, rất cao là 57,05 ha. Tổng diện tích cả hai cấp độ trên là 191,88 ha chiếm 28,9% diện tích toàn vùng. Quy mô trượt lở như vậy là rất lớn. Đây là vùng có hoạt động kinh tế - xã hội mạnh mẽ nhất tại thị xã Mường Lay. TBTL ở vùng này dễ gây tổn thất về người và tài sản. Đất ở vùng này chủ yếu là đất phi nông nghiệp, đất đô thị, TBTL cản trở các quy hoạch, kế hoạch cũng như chính sách sử dụng đất, cản trở sự phát triển của thị xã. Trượt lở đất tại vùng Trung tâm đòi hỏi bắt buộc phải áp dụng các giải pháp xử lý tốn kém.

-         Về phân bố theo thời gian: Tại vùng phía Đông và vùng phía Tây TBTL phát sinh, phát triển chủ yếu vào mùa mưa. Tại vùng Trung tâm TBTL phát sinh, phát triển vào mùa mưa và mùa nước cạn, đôi chỗ vào mùa nước nổi. Quá trình điều tiết hồ thủy điện Sơn La ảnh hưởng rõ rệt đến tai biến trượt lở đất tại Mường Lay.

 

 

 

Đề xuất giải pháp ứng phó, giảm thiểu hậu quả

Tại thị xã Mường Lay, ngoài các giải pháp xử lý, phòng chống TBTL đã áp dụng, đề nghị xem xét áp dụng các giải pháp sau:

+ Giải pháp công trình: - Sử dụng công nghệ Waterbelt thoát nước dưới đất, -Trồng cỏ Vetiver chống xói lở mái dốc, - Ốp mái cục bộ kết hợp trồng cỏ Vetiver, - Neo chống trượt, - Cừ bảo vệ bờ hồ.

+ Giải pháp phi công trình: - Lấy sự phân vùng CBNCTL làm cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch sử dụng lãnh thổ và cảnh báo nguy cơ trượt lở đất để phòng tránh, giảm thiểu chúng, - Xây dựng hệ thống cảnh báo giám sát dài hạn, quan trắc mưa, quan trắc dịch động, xây dựng hệ thống biển báo về trượt lở đất, xây dựng hệ thống báo động khi có mưa vượt ngưỡng cho phép; - Ban hành sổ tay và hướng dẫn các cơ quan chuyên môn, cộng đồng trang bị kĩ năng ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do trượt lở.

Đồng thời, đề tài đã công bố các kết quả nghiên cứu đăng tải 01 bài báo trên tạp chí Địa kỹ thuật – Viện Địa kỹ thuật – Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam. Đề tài cũng đã tham gia đào tạo được 01học viên sau đại học bảo vệ thành công luận văn Thạc sĩ năm 2015.

Dựa trên các kết quả đạt được của nhiệm vụ, Hội đồng nghiệm thu kết luận: nhiệm vụ đã thực hiện đầy đủ theo đúng yêu cầu của Hợp đồng nghiên cứu KH&CN đã ký, Hội đồng đánh giá cao sự cố gắng trong quá trình thực hiện của chủ nhiệm nhiệm vụ. Nhiệm vụ được Hội đồng nghiệm thu và đánh giá điểm Khá, xếp loại Trung bình./.

 

 

Tin Liên Quan
Viện thủy điện và năng lượng tái tạo tổ chức Lễ tổng kết công tác 2018 và Kỷ niệm 10 năm thành lập
26/12/2018

Ngày 21/12/2018, Viện thủy điện và Năng lượng tái tạo long trọng tổ chức Lễ tổng kết công tác 2018 và kỷ niệm 10 năm thành lập.

Viện Thủy điện và năng lượng tái tạo 10 năm xây dựng và phát triển
04/12/2018

Viện Thủy điện và năng lượng tái tạo là đơn vị thành viên trực thuộc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam được thành lập theo quy định tại Điều 2, Quyết đị ...

Viện Thủy điện và Năng lượng tái tạo nhận giải thưởng bông lúa vàng năm 2018
26/11/2018

Ngày 09/11/2018, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã long trọng tổ chức Lễ tuyên dương tập thể, cá nhân tiêu biểu xuất sắc trong 05 ...

VĂN BẢN

VIDEO CLIP

SẢN PHẨM MỚI

THỐNG KÊ TRUY CẬP

  • Đang online

    9714
  • Hôm nay

    9714
  • Hôm qua

    9601
  • Tuần này

    37893
  • Tháng này

    176515
Tất cả: 307779